Exclusive

پویا و وبلاگ اختصاصی من

خواص مورد
نویسنده : Pouya - ساعت ٩:٤۱ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٦ تیر ۱۳٩٠
 

مورد

فرانسه: Myrte
انگلیسی: True myrtle, Myrtle
آلمانی: Myrtenbaum, Myrte
فارسی: مورد، مورت
عربی: مرسین، حمبلاس، آس، قمام


درختچهای کوچک و همیشه سبز که ارتفاع ساقه آن در شرایط عادی بین 1 تا 3 متر میباشد ولی در آب و هوای مساعد، به ارتفاع بیشتر نیز می‌رسد . از مشخصات آن این است که برگهائی همیشه سبز، پایا1، متقابل، ساده، نوک تیز، عاری از تارودندانه، چرمی، به رنگ سبز تیره و معطر دارد. برگهای آن به طول 1 تا 4 سانتیمتر است به علاوه اگر دقت شود، نقاط کوچک و شفافی در سطح برگهای آن مشاهده می‌گردد. گلهای نسبتاً درشت و زیبای مورد، رنگ سفید و بوی مخصوص دارند و در اردیبهشت ماه تا تیر ماه دیده می‌شوند.
پیدایش گلها به صورتی است که مانند برگها، وضع متقابل داشته در کناره آنها به ساقه می‌پیوندند. هر گل آن 5 گلبرگ مساوی به وضع گسترده دارد به طوری که وجود این حالت باعث می‌گردد که پرچمهای متعدد و فراوان گل، به صورت دسته‌ای رؤیت گردند. میوه آن به صورت بیضوی یا مدور، به بزرگی یک نخود، به رنگ سیاه مایل به آبی، به ندرت سفید و دارای طعمی گس می‌باشد. پوست ساقه مورد به صورت قطعاتی از آن جدا و مانند تمام قسمتهای گیاه، بوی معطر دارد، بر روی ساقه مورد، برجستگیهایی به وجود می‌آید که از آن در مصارف درمانی استفاده می‌گردد



مورد در جنگلها و زمینهای بایری که در آن درختچه‌های کوچک روئیده است و نیز در بین درختان زیتون و دامنه‌های کم درخت کوهستانی و اماکن نظیر آنها می‌روید. منطقه پراکندگی آن نیز در مدیترانه، آسیا و ایران می‌باشد. به علاوه چون برگهای سبز زیبا، به صورت دائمی هستند و گلهای درشت و زیبا دارد، پیوسته پرورش می‌یابد.
درختچه مورد در میان یونانیان قدیم و ملل دیگر از احترام خاصی برخوردار بوده است. کلیمیان در مراسم مذهبی خود از آن استفاده می‌کردند. از شاخه‌های برگدار مورد، در مواردی که افتخاری نصیب مردم می‌شد یا فتحی پیش می‌آمد تاج زیبایی از آن تهیه می‌کردند. گیاه مورد در میان یونانیان و ملل مختلف سمبل جوانی و زیبایی بوده است.
قسمت مورد استفاده این درختچه، برگ، میوه و برجستگی‌هایی است که بر روی ساقه آن ظاهر می‌شود و گال2 نام دارد.

ترکیبات شیمیایی :

برگ مورد دارای تانن، مواد رزینی و تلخ، گامفن و 30 درصد اسانس است. برجستگیهای روی ساقه مورد که از قدیم الایام، دیوسکوزید آن را تحت نام Mgrtidana به عنوان قابض مورد استفاده قرار می‌دادند و یا برای آن این اثر را قائل بودند، تانن فراوان دارد.
میوه گیاه دارای تانن، اسانس، مواد رزینی، قندهای مختلف و اسیدهای آلی نظیر اسید مالیک و اسید سیتریک است. دانه مورد دارای نوعی ماده روغنی است که از اولئین، لینولئین، میریستین3 و پالمیتین تشکیل می‌یابد.

اسانس مورد :

از برگ گیاه مورد بر اثر تقطیر با بخار آب، نوعی اسانس تهیه می‌شود که بازده آن، 300 گرم اسانس برای هر 100 کیلوگرم برگ است.
اسانس مورد مایعی به رنگ زرد مایل به سبز و دارای بوئی مطبوع می‌باشد. در 2 قسمت الکل 80 درجه نیز حل می‌شود. اسانس مورد دارای دیپانتن، ترپن‌ها و سینئول (اوکالیپتول4 ) است. در هنگام تقطیر و در گرمایی بین 160- 170، ماده‌ای به نام میرتول5 از آن به دست می‌آید. میرتنول6 مایعی است روغنی و معطر، که در هنگام تقطیر درجات گرمای بالاتر از 180 درجه حاصل می‌شود.
میرتول، مایعی بی رنگ یا مایل به زرد، دکستروژیو و دارای بوی مطبوع شبیه تربانتین و اوکالیپتول است و به مقدار زیاد در الکل و اتر حل می‌شود
اسانس مورد اثر ضدعفونی کننده و آرام بخش دارد و به صورت موضعی برای روماتیسم تجویز می‌شود. از برگ و گل گیاه مورد، نوعی آب مقطعر به نام Enad ، Ange تهیه می‌شود که معطر و دارای اثر قابض است و سابقاً مصرف زیادی داشته است. از برگ مورد برای تهیه محلول‌های شستشوی زخمهای چرکین به صورت کمپرس استفاده به عمل می‌آید.
این گیاه را از قدیم الایام به خاطر ارزش غذایی آن و نیز به سبب اینکه ماده اولیه‌ای برای رنگ پارچه‌ها بوده است جمع آوری می‌کردند

موارد مصرف گیاه مورد :

میوه مورد دارای خاصیت ضد باکتریایی است و از آن به عنوان یک ماده ضدعفونی کننده استفاده می‌کنند.
ضماد برگ تازه مورد برای خشک کردن زخمهای سرمفید می‌باشد
مورد در رفع بیماریهای جلدی و مواقعی که بعلت بروز دانه‌های جلدی، پوسته‌های کوچک و سفید رنگ در پوست ظاهر می‌شود و در پسوریاسیس، می‌توان استفاده کرد.
میوه مورد سرشار از ویتامین ث و گلوکوزیدها است.
ضماد برگ مورد به عنوسکن ورمهای مخملک، جراحتها و زخمهای کف دست و پا استفاده می‌شود
گیاه مورد برای التیام زخمهای داخلی بسیار مفید است
از دم کرده برگها به صورت غرغره و شست و شوی دهان در موارد برفک استفاده می‌شود
اسانس مورد فرح بخش و مقوی قلب می‌باشد و سردرد، سرگیجه، درد چشم، گوش و دندان را از بین می‌برد
مصرف فرآوردهای مورد در برونشیت‌ها، آسم نَزله‌ای، فراخ شدن ناحیه‌ای یا عمومی‌برونش‌ها، موجبات تسهیل خروج اخلاط را فراهم می‌سازد
جوشانده میوه مورد به عنوان قابض 1 و التیام دهنده زخمها به کار می‌رود. 7

فهرست منابع:

زرگری، علی- گیاهان دارویی (جلد دوم)- چاپ پنجم انتشارات دانشگاه تهران 1370.
میرحیدر، حسین- معارف گیاهی (جلد هفتم)- چاپ چهارم دفتر نشر فرهنگ اسلامی‌1382.
وژیری استودولاء ژان ولاک- گیاهان دارویی، ترجمه ساعد زمان- چاپ سوم انتشارات ققنوس 1376.